fbpx

Arı Sokmaları

Halk arasında kısaca arı olarak isimlendirilen bu böcek grubu bal arılarını, yaban arılarını, eşek arılarını ve sarı ceketleri içerir; bu canlıların her biri kurbanına zehir vermek için kullandığı bir iğneye sahiptir. Çoğu sokma baş, boyun, kol ve bacaklarda görülür.

Bal arısı için sokma mekanizması, zehiri kurbana pompalayan bir keseye bağlı çift dikenli iğneden oluşur. Arı sokmadan sonra kaçmaya çalıştığında, iğne ve kese kurbanda kalır (bu arıyı öldürür) ve zehir sokulma noktasından yayılmaya devam eder. İğne 30 saniye içinde çıkarılmaz ise, zehir kesesi genellikle kurbanın içine tamamen boşalır. Bal arısı sadece bir kez sokabilirken, takılı kalmayan pürüzsüz bir iğnesi olan yaban arısı, sarı ceket ve eşek arısı cinsleri birçok kez sokabilir.

Bal arısı, yaban arısı veya eşekarısı sokmasından sonra sokma bölgesinde hızlıca ağrı, şişlik, kızarıklık, sıcaklık artışı ve kaşıntı ortaya çıkar. Kabarcıklar oluşabilir. Bazen sokulmaya maruz kalan kişide mide bulantısı, kusma ve / veya karın krampları ve ishal olabilir. Kişinin arı zehrine alerjisi varsa (venom alerjisi), dakikalar içinde anaflaksi adı verilen (kurdeşen, nefes darlığı, nefes almada zorluk, dil şişmesi, halsizlik, kusma, düşük tansiyon tablosu) tehlikeli bir alerjik reaksiyon gelişebilir, ancak bazen bu reaksiyon birkaç saate kadar gecikebilir.

Yaygın bir teşhis ikilemi, arı sokmasının enfekte olup olmadığıdır. Arı sokması genellikle kızarıklık, şişme, kaşıntı ve ağrı ile cilt reaksiyonuna neden olur. Bu, bakteriyel bir enfeksiyon ile iltihaplanan cildin görünümüne çok benzer. Enfeksiyon genellikle sokmadan sonraki 48 ila 72 saat sonra gelişir, bu nedenle sokulan birisinin acısı geçtikten sonra, yara yeri iyileşiyor gibi görünüyor ve daha sonra durumu kötüleşiyorsa, enfeksiyondan şüphelenilmelidir.

Başlangıçta sokmadan etkilenen cilt bölgesi birkaç gün boyunca stabil görünüyorsa, özellikle bir kol veya bacağın kalbe doğru ilerleyen, cilt sıcaklığını artıran kırmızımsı bir çizgi varsa, kızarıklık ve şişme yayılmaya başlar veya cilt hassasiyeti artarsa enfeksiyon gelişmiş olabilir. Sokma bölgesinden herhangi bir sıvı sızarsa, özellikle irin gibi koyu renk ve kıvmlı ise, bir enfeksiyondan şüphelenilmelidir.

GÖZAT  Suya Dayanıklı Kumaş Nasıl Yapılır?

Nadir durumlarda, katil arılar ve bazı eşek arılarından gelen sokmalar, özellikle çok sayıda ise, kas dokusunun bozulmasına neden olabilir. Bu durumda, idrar çok koyu renkli görünecek ve yaralı kas hücrelerinden salınan pigmentten (miyoglobin) böbrekleri korumak için tasarlanmış tedavileri almak için sokulan kişiderhal tıbbi müdahale alabileceği bir merkeze götürülmelidir. Uzak bir yerdeyseniz, kalıcı böbek hasarı oluşmaması için hastaya bol miktarda sıvı verilmesi (hidrate edilmesi) gereklidir.

Arı Sokması Tedavisi

Arı sokmaları
Arı Sokmaları
  • Şiddetli alerjik reaksiyon gelişirse tedavi etmeye hazır olun;
    • Mağdurda kurdeşen, nefes darlığı, soluk alamama gelişirse ve genel durumu kötüleşmiş gibi görünüyorsa hemen, epinefrin (adrenalin) uygulayın.
    • Vahşi doğada seyahat etmek isteyen ve böcek alerjileri olduğu bilinen herkesin yanında epinefrin taşıması gerekir.
    • Epinefrin (adrenalin) 1: 1000 konsantrasyonluk sulu bir çözelti halinde, bir yetişkin için 0.3 ila 0.5 mL, bir çocuk için ise 0.01 mL / kg vücut ağırlığı (0.3 mL’yi aşmayacak) olacak şekilde intramüsküler (kas içerisine) enjekte edilir.
    • Uyluğun yan tarafına enjekte edilmelidir.
    • İlacın deri altına uygulanmasının tek nedeni, ekipmanın kas içi enjeksiyon için uygun olmadığı durumlardır, bunun dışındaki her durumda uygulama intramuskuler (kas içerisine) yapılmalıdır.
    • Epinefrin böcek alerjisi olan kişilerin kolay taşıyabilmesi için, otoenjektör adı verilen 0.3 mg veya 0.15 mg dozundaki otomatik şırıngalarda taşınabilir.
      • Ülkemizde alerji ve immünoloji yan dal uzmanlarının çıkardığı rapor ile SGK tarafından karşılanmaktadır.
      • Kullanım talimatları kitlere eşlik etmekle birlikte
        • Dozlama için,
          • Yetişkinler ve 30 kg’dan daha büyük çocuklar için 0.3 mg otoenjektör kullanılmalıdır.
          • 30 kg ve altındaki çocuklara 0.15 mg otoenjektör kullanılmalıdır.
      • Parmak ucu gibi istenmeyen bir yere yanlışlıkla enjeksiyon yapılmasını önlemek için önceden yüklenmiş şırıngaları düzgün bir şekilde kullanmaya özen gösterilmelidir (Epinefrinin alternatif kanlanması olmayan parmak bölgelerine enjekte edilmesi sonrasında gangren gelişebilir!)
    • Kalçalara veya damara kasıtlı olarak epinefrin enjekte etmeyin.
    • Epinefrin ısıya veya güneşe maruz bırakılmamalıdır ancak buzdolabında saklanmasına gerek yoktur.
    • Berrak yapıda olan epinefrin bulanıklaşırsa atılmalıdır.
    • Enjeksiyon uygularken, asla insanlar arasında iğne paylaşılmamalıdır.
  • Difenhidramin etken maddeli ilaçlar (Allenik Ampul, Allerjin Şurup, Metorfan Draje), ağız yoluyla, bir yetişkin için 50 ila 100 mg ve bir çocuk için 1 mg / kg vücut ağırlığı ile uygulanabilecek antihistaminik (alerji ilacı) ilaçlardır.
    • Bu antihistaminik ilaç, hafif bir alerjik reaksiyon için tek başına kullanılabilir.
  • Solerat Jel, Sistral Krem ve Temetex Forte Krem gibi topikal antihistaminik losyonlar veya kremler kaşıntının geçmesinde faydalı olabilir.
  • Bir kişi geniş bir cilt ve yumuşak doku reaksiyonuna (şişme, kaşıntı, kabarcıklar) maruz kalırsa, prednizon gibi bir kortikosteroid uygulamasından faydalanabilir (ilk gün ağızdan 60 mg, bir sonraki günler 10 mg düşülerek 5 günlük tedavi) veya metilprednizolon (ilk gün ağızdan 24 mg, sonraki 5 gün boyunca yarı yarıya doz düşülerek).
  • DİKKAT!!! Antihistaminik veya başka bir ilacın sizin için uygun olup olmadığı ve kullanıp kullanamayacağınızı aile hekiminize danışmadan yanınıza almayın ve kullanmayın.
  • Deride kalan iğne veya parçaları en kısa zamanda çıkarılmalıdır.
    • Eskiden iğnenin parmaklar veya cımbız benzeri aletler ile çekilmesinin kurbanın içine daha fazla zehir salınmasına yol açtığı düşünülürdü, ancak eski tıp kitaplarında rastlayabileceğiniz bu bilgi günümüzde doğru kabul edilmiyor.
    • Bu nedenle, bir cımbız veya parmaklarınızı kullanarak kurbanın derisinden iğneyi ve zehir kesesini çıkarın.
    • Ayrıca, iğneyi kazımaya çalışmanın, iğneyi kırma ve cilde gömülü bırakma riski taşıdığını unutmayın.
  • Sokma bölgesine buz aküsü veya metal gibi soğuk bir nesne uygulayın.
  • Sokma bölgesine çamur UYGULAMAYIN.
    • Bu işlem enfeksiyon kapma riski taşımaktadır.
  • Arı sokan bir kişide hafif ila orta dereceli lokal reaksiyondan daha fazlası gelişirse, onu bir sağlık kuruluşuna götürün.
  • Genel olarak arı sokması tetanoz enfeksiyonu için büyük bir risk oluşturmaz. Bununla birlikte, iğne bakterileri cilt yüzeyinden içeriye aktarabilir.
    • Eğer bir kişi son 5 yıl içinde aşılanmışsa, herhangi birşey yapmasına gerek yoktur.
    • Son tetanoz aşısından bu yana 5 yıldan fazla ancak 10 yıldan az zaman geçmiş ise, bir Td (veya Tdap) rapeli önerilir.
    • Son tetanoz aşısından bu yana 10 yıldan fazla bir süre geçtiyse, hem Td (veya Tdap) rapeli hem de tetanoz immün globulin önerilir.
  • Püstüller enfeksiyondan kaçınmak için yara yeri temiz tutulmalı ve kapatılmamalıdır.
GÖZAT  (Survival) Hayatı İdame Nedir?

Arılardan Kaçınma

  • Çöpleri, özellikle meyveleri kamp alanından uzakta tutun.
  • Çocuk oyun alanlarından arı kovanlarını ve yaban arısı yuvalarını (dikkatlice) çıkarın.
  • Açık renkli giysiler giyin.
    • Koyu ve parlak renkli giysiler böcekler için caziptir ve savunma (batma veya ısırık) tepkisi uyandırabilir.
  • Gömlek kollarını kapalı tutun ve pantolonlarınızı botlarınıza sokun.
  • Açık renkli çorap giyin. Yerin yakınındaki veya yerdeki yuvaların farkında olun.
  • Çiçek gibi kokan parfümler sıkmaktan kaçının.
  • Tatlı kokulu alkolsüz içecekler ve meyve suları taşımaktan kaçının.
  • Çiçek açan bahçelerden, yonca tarlalarından ve çiçeklerin bol olduğu alanlardan kaçının.
  • Arı ya da yaban arılarını öfkelendirmeyin.
    • Sürü ile karşı karşıya kalırsanız, yüzünüzü (gözler, burun ve ağız) örtün ve bölgeyi hızla terk edin. Gerekirse, başınıza bir battaniye veya havlu atın. Arıların aklını karıştırmak için çalılıklardan veya yabani otların kenarından manevra yapın.
    • Bir havuza atlamayın – arılar sizi bekleyebilir ve sudayken arı sokmasına bağlı gelişen şiddetli alerjik reaksiyon son derece tehlikeli olabilir.
  • Yuvaları dürtmeyin ya da arı deliklerine taş atmayın.
  • Arıların yakınında hızlı veya sarsıntılı hareketlerden kaçının.

Makalemizi okuduğunuz için teşekkür ederiz. Bushcraft Okulu’na yardımcı olabilmek ve içeriklerimizin artarak devam edebilmesi için bizi FacebookTwitter ve İnstagram üzerinde takip edebilir, Telegram kanalımıza abone olabilirsiniz. Takipçilerimizi seviyoruz ve onlara kendilerini daha özel hissetmelerini sağlıyoruz. Ve ayrıca, bu gönderiyi sosyal medya kanallarında arkadaşlarınızla paylaşarak onların bilgilerini de arttırabilirsiniz.

Konuya dahil olmak ve soru sormak için aşağıdaki yorumlar kısmına bir not bırakabilirsiniz. Misyonumuz, insanların en iyiye en iyi şekilde hazırlanmalarına yardımcı olmaktır.

Serkan Sezer
Doğaya meydan okumaması gerektiğini bilen, ona adapte olmak isteyen, bushcraft felsefesini hayatının merkezine oturtmuş bilinmeyen bir denklemin parçası. Şehir hayatında tıp doktoru, video içeriği üreticisi ve internet sitesi geliştiricisi olarak hayatına devam etmekte.