Aşölyen (Acheulean - Acheuléen) - Knapping nedir?
Aşölyen (Acheulean - Acheuléen)

Aşölyen (Acheulean – Acheuléen) – Knapping nedir?

 class=

Aşölyen nedir? Aşölyen yani Knapping, Türkçe karşılığı fiil olarak ‘’Taş yontmak’’ demektir. Arkeologlar ve Bushcraft meraklıları için ‘’ taş alet yapımı’’ olarak isimlendirilir.

Aşölyen (Acheulean), Paleolitik Çağ’da Homo sapiens ve Homo erectus’un el baltaları ve yongalardan hazırlanmış kesici alet kullanımıyla standartlaştırdıkları kültürdür. 

Araştırmalara göre, Alt Paleolitik Dönem el baltası yapabilme yeteneği, beyindeki prefrontal korteksin sağladığı kavrama kontrolüne ve çalışma belleğinin merkezi yürütme işlevine bağlı olduğu saptanmıştır. PLOS ONE dergisinde yayınlanan sonuçlar, Taş Devri el baltalarının, beynin yüksek düzey merkezi yürütme işlevine dayanmayan basit aletler olduğu teorilerini çürütüyor.

Yani yapılan araştırmalarda, günümüzde basit bir iş olarak görünen eski çağ el aletlerinin aslında bu kadar basit şeyler olmadığını gösteriyor. Yine bu konuda araştırma yapan bilim adamları o dönemde yaşayan uygarlıklar için “bunlar taşları birbirine vuran bir grup maymun adam değildi.’’ Diyerek onlara daha fazla saygı duymamız gerektiğini de belirtiyor.

Taş çekirdeğine, kemik, boynuz, ağaç parçası yada başka bir taş ile vurulmasıyla şekillenen bu el aletleri zaman içinde insanoğlunun gelişimi hakkında bize en güzel ip uçlarını veren materyaller olma özelliğine sahiptir. 700.000 ile 500.000 yıl önce yapılmış bu el aletlerinin insan gelişiminde ve medeniyetlerin kurulmasında ki önemi büyüktür.

El baltası, Bıçak, Mızırak ve Kazıyıcı  gibi el aletleri yapmak için doğru malzemeyi bulduktan sonra doğru malzeme ile de işlemek gerekir. Sonuç olarak Knapping aslındabilindiği ya da görüldüğü kadar kolay bir uygulama değildir. Bilgi ve tecrübe gerektiren komplike bir iştir.

Aşölyen (Acheulean – Acheuléen):

Belirttiğimiz gibi bu el aletlerini yapmak kolay değildir. Acheulean teknolojisi en iyi taş baltalarla karakterize edilir. Bunlara (Handaxes) denmektedir. Handaxes, her iki tarafta kabaca işlenmiş olan – iki taraflı olarak işlenmiş – geniş bir yelpazede çeşitli şekillere sahip olan büyük taş parçalardır.  Handakslarda görülen şekiller, mızrak şeklinde (bir defne yaprağı gibi dar ve incedir), oval (düz oval), orbitopole (dairesel şekle yakın) veya aralarında bir şeydir. Bazıları bir uçta sivri veya en azından nispeten sivridir ve bu sivri uçların bazıları oldukça sivriltilmiştir. Bazı handaxler kesitte üçgen, bazıları düzdür.

GÖZAT  Tekirova Kleopatra Koyu

Bazı baltalar armut şeklinde, gözyaşı damlası şeklinde ya da yuvarlatılmış şekildedir. Genellikle 12/20 cm. büyüklüktedirler ve her iki yüzeyleri de işlenmiştir.

Aşölyen nedir?
Aşölyen (Acheulean – Acheuléen)

Aşölyen (Acheulean) Kullanımı

Güney Afrika’dan Kuzey Avrupa’ya ve Batı Avrupa’dan Hindistan’a kadar geniş bir alanda yayılmış olan Acheulean aletlerin kullanım amaçları kesme/doğrama, avda yakalanan hayvanın derisini yüzde, toprağı kazma, ağaç ya da diğer bitkisel maddeleri kesmek. Balta, kesici ve kazıyıcı olarak sıralanabilir.

Ancak atalardan aktarılan bilgi ve beceri ile yapılabileceği söylenen Acheulean kullanım alanları ile ilgili görüş ayrılıkları da bulunmaktadır.

Aşölyen Nedir? Aşölyen Yapımında Kullanılan Malzemeler:

  • Çakmaktaşı Çakılları
  • Kuvarsit
  • Obsidyen (Obsidiyen, Volkan Camı)
  • Diyorit
  • Bazalt
  • Granit
  • Andezit
  • Siyenit
  • Marn
  • Agat

Bu el aletlerinin yapımında kullanılan bazı kayaç örnekleridir.

Malzemeler:

Çakmak taşı

mineral kuvarsın sert, tortul kriptokristal formudur. Çoğunlukla tebeşirler ve kireç taşları gibi tortul kayaçlardaki nodüller ve kütleler olarak görülür. Nodülün içinde çakmak taşı genellikle koyu gri, siyah, yeşil, beyaz veya kahverengi renktedir ve genellikle camsı veya mumlu görünümdedir. Nodüllerin dışındaki ince tabaka genellikle renklidir, genellikle beyazdır ve dokuda pürüzlüdür.

Çakmaktaşı

Kuvarsit:

Genel olarak kuvars kumu tanelerinin, silisten meydana gelmiş bir çimento ile birbirlerine çok sağlam şekilde bağlanmalarıyla oluşmuş direnci yüksek bir kayaç olup, sedimanter ve metamorfik olmak üzere 2 çeşidi mevcuttur. Kuvarsitin kimyasal bileşimi, kuvars, kumtaşı (kuvarslı gre) ve kuvars kumu gibi SiO2 olup, ancak kuvarsit içerisinde çeşitli miktarlarda feldspat, mika, kil, manyetit, hematit, granat, rutil, kireçtaşı vb. bulunabilir.

Kuvarsit

Obsidyen:

Paleolitik çağ insanları el aletleri yapmak için birçok taş çeşidi kullanmıştır.Günümüzde en yaygın kullanımı Obsidyen olarak bilinmektedir.

Obsidyen, Obsidiyen, veya Volkan Taşı olarakta adlandırılır. Doğal yollarla oluşan volkanik kökenli bir cam türüdür. Lavın çok hızlı bir şekilde soğumasının ardından,  kristalleşmeye yetecek kadar zaman geçmeden donmasıyla oluşur. Yani Lavın hızlı bir şekilde soğuması sonucunda oluşur. Diğer taş türlerinden farklı olarak kristalleşme gerçekleşmeden donduğu için kenar kısımları çok ince ve keskin olur.

GÖZAT  Multi Tool ve 1.800 Yıllık Hikayesi

Genellikle Felsik Lav (Felsik nispeten feldispat ve kuvars minerallerince zengin olan magmatik kayaçları adlandırmak için kullanılır.) akıntılarının, soğumanın hızlı olduğu kenar bölümlerinde bulunur.

Obsidyen cam haline iki etken sayesinde gelir.

  • Soğuma Hızı
  • Bileşiminde ki Silisyum dioksit veya Silika ( oksijen ve silisyum içeren kimyasal bileşik. Kimyasal sembolü SiO2‘dir.)

Çoğunlukla siyah renge sahip olsalar da Yeşil ve Kırmızı renklerde olabilirler.

Bulundukları Bölgeler:

  • Ağrı Dağı ve çevresi
  • Karacadağ – Diyarbakır ve çevresi
  • Eolie Adaları (Stromboli), İtalya
  • Ermenistan
  • Hasan Dağı
  • Iğdır
  • İkizdere
  • Milos Adası, Yunanistan
  • Nemrut Dağı
  • Tokaj dağları, Macaristan ve Slovakya
  • Pasinler ve çevresi
  • Sarıkamış
Obsidyen, Obsidiyen, veya Volkan Taşı

Diyorit

Doğada nadir bulunan oldukça sert bir yapıya sahip olan plutonik bir kaya çeşidi. Diyoritleri bölmek, parçalamak ve kullanılır hale getirmek çok zordur.

Diyorit

Bazalt

Volkanik kaya kütlelerinden biri. Siyah renkte ve kesif yığınlar halindedir. Doğada kütle, damar ve akıntı halinde bulunur. Başlıca özelliklerinden birisi, altıgen prizmalar biçiminde, büyük sütunlar meydana getirmesidir.

Bazalt

Granit

Sert, kristal yapılı minerallerden meydana gelen taneli görünüşlü magmatik derinlik kültesi. Plüton içindeki taneler çoğunlukla gözle görülebilir büyüklüktedir. Esas mineralleri feldspatın ortoklas cinsi ile az miktarda plajioklas ve kuvarstır. Ayrıca mika, hornblend, piroksen ve ikinci gruba giren turmalin, apatit, zirkon, grena, manyetit gibi mineraller de bulunabilir.

Granit

Andezit

Tersiyer ve kuvaterner dönemlerdeki volkanik hareketlere bağlı olarak oluşmuş kor kayaçlardır.

Andezit

Siyenit

Yeşil ve pembe renklerde renkli iç püskürük bir taştır. Adını Mısır’daki Asvan şehrinden almıştır. Siyenit dağılınca kil oluşur. Bileşiminde bol miktarda alkali feldispat bulunan bir granittir.

Siyenit

Marn

Kil ve kalsiyum karbonattan, değişik oranlarda tabii olarak meydana gelmiş karışımdır. Kalsiyum karbonat, kile göre daha fazla ise buna kalker denir. Genel olarak sığ göllerde, bataklıklarda bulunur. Kalsiyum karbonat, muhtevasından dolayı Portland çimentosu imalatında ve asidik toprağı nötrleştirmek için zırai gayeyle, toprak ıslahında kullanılır.

Marn

Akik (Agat)

Kalsedon kuvarsının bir türü olan yarı saydam mineral. Ana bileşeni SiO2 dir. İçerdiği diğer bileşenlere ve oluşum koşullarına bağlı olarak çok farklı renk ve dokularda olabilir. Mohs ölçeğine göre sertlik derecesi 7’dir.

Akik (Agat)

Aşölyen nedir isimli makalemizi okuduğunuz için teşekkür ederiz. Sevdiklerinizin de faydalanabilmesi ve bizlere detek olmak için sosyal medyada paylaşabilirsiniz.

Oy Verebilirsiniz.
[Toplam Oy: 3 Ortalama: 5]
Egemen İzmirli
Kendini doğaya adamış maceraperest, doğa adamı, iç mimar ve blog yazarı.