fbpx

Ayı Saldırısı Hakkında Kampçıların Bilmesi Gerekenler

Ayılardan uzak kalma ve ayı saldırılarından ne yapılması gerektiği konusundaki detaylı yazımızı sonuna kadar okuyun.

Çocukluk çağında hepimizin sevdiği çizgi film kahramanı Ayı Yogi sayesinde sempati duysak da doğaya çıkan ve özellikle gece konaklama planlayanlar için ayı saldırısı ihtimali korkutucudur. Aslında insanlardan uzak durmaya çalışan bu hayvanlar kendi bölgelerine girmediğiniz takdirde sizin için bir tehlike oluşturmayacaklardır.

Öncelikle sizlere ayılar hakkında bazı temel bilgileri anlatmak istiyorum. Bu büyüleyici hayvanlar hakkında daha fazla bilgi edinmek onları ve davranışlarını anlamanıza yardımcı olacak ve ayı bulunan bölgelerde yapacağınız kamp ve yürüyüşleri daha güvenli hale getirecektir.

Ayılar Hakkında Temel Bilgiler

anne ve yavru ayılar
Anne ve yavru ayılar

Ayılar yuva olarak kullandıkları ağaç kovukları, mağaralar ve inlerin içerisinde yaklaşık üç ay düzensiz kış uykusuna yatan, hem et hem de ot ile beslenen (hepçil) memelilerdir. Amerika, Asya ve Avrupa kıtalarında yaşarlar. Kızgınlık zamanları ve yavru yetiştirme dönemleri haricinde genellikle doğada yalnız bulunurlar. Mükemmel koku alma duyuları sayesinde insanların kokusunu birkaç kilometre öteden hissedebilirler. Türüne göre 30 ila 750 kg’a ulaşan ağırlıkları ve ayakta iken 3 metreye varan cüsselerine rağmen iyi bir koşucu, yüzücü ve tırmanıcıdırlar. Yetişkin bir ayı saatte yaklaşık 65 kilometre hızla yokuş yukarı / aşağı veya bir yamaç boyunca koşabilir.

Ayıların beslenmelerinde et, balık, bal ve meyveler önemli yer tutar. Boz ayıların çeneleri o kadar kuvvetlidir ki, bir bowling topunu ısırarak ezebilirler.

Halen nesli devam eden sekiz ayı türü vardır

  • Amerika siyah ayısı (Ursus americanus)
  • Asya siyah ayısı (Ursus thibetanus)
  • Boz ayı (Ursus arctos)
  • Büyük panda (Ailuropoda melanoleuca)
  • Gözlüklü ayı (Tremarctos ornatus)
  • Kutup ayısı (Ursus maritimus)
  • Malaya ayısı (Helarctos malayanus)
  • Tembel ayı (Melursus ursinus)

Ülkemizde genellikle boz ayı türü yaşamaktadır.

Ayı resmi
Ayı Resmi

Boz Ayılardan Uzak Kalabilmek İçin

Birçok insan ayıların yaşadıkları bölgelerde kamp veya yürüyüş yapmaktan korkar. Gerçekten de, ayıların yaşadıkları bölgelerde bulunursanız bir miktar saldırıya uğrama ihtimaliniz var ancak bu riskin düşük olduğunu belirtmem gerekiyor.

Düşük de olsa bu riski, onlardan nasıl kaçınacağınızı ve karşılaştığınızda ne yapacağınızı öğrenerek daha da azaltabilirsiniz. Ayıların yaşadığı bir alanda yürüyüş / kamp yaparken veya sırt çantayla dolaşırken, alabileceğiniz bazı önlemler de var, bunları yaparsanız ayılar ile karşılaşma olasılığınız çok daha düşer ve eğer karşılaşıranız, harekete geçmeye hazır olursunuz.

Çoğu ayı insanlara karşı temkinli davranır ve birisinin kokusunu alır, duyar veya görürse kaçar. Bu sebeple birçok yürüyüşçü yakınlarından bir ayının geçtiğini bile fark edemez. Çoğu karşılaşma ayı ve insanın her iki tarafa zarar vermeden zıt yönlerde hareket etmesiyle sona erer. Bazı durumlar dışında ayılar tarafından saldırıya uğrama riski, yıldırım çarpması ya da trafik kazasında yaralanma riskinden daha düşüktür. Ancak, ayılar öngörülemez ve tehlikeli hayvanlardır.

Yazının devamında, ayıların yaşadıkları bölgelerde yürüyüş ve kamp yaparken ne yapılacağı ve nasıl davranılacağı konusunda bazı önerilerde bulunacağım. Okumaya devam edin.

GÖZAT  Paradoksal Soyunma (Paradoxical Undressing)

Doğada iken ayıları sizden uzak tutabilmek için yapmanız gereken en önemli iki şey, etrafa yiyeceklerinizi, çöplerinizi veya ilgilerini çekebilecek başka şeyleri bırakmamanız ve ayıların en aktif oldukları şafak ve alacakaranlık dönemlerinde yürüyüş yapmamanız gerektiğidir.

Ayrıca bushcraft üstadı Baycan Taner abinin bu konuda bir önerisi var, ayı ve diğer yaban hayvanlarına oraya geldiğinizi fark ettirin; yürüyüş yaparken aynı zamanda gürültü de yapın. “Hey!” diye bağırmayı deneyin. Sık sık konuşmak veya yüksek sesle şarkı söylemek, ellerinizi çırpmak sizin orada olduğunuzu fark etmelerine yardımcı olabilir. Ancak asla ıslık çalmayın; bu ses acı çeken bir ayının sesi ile karışabilir.

Ayıları Evcilleştirmeyin

Kampta ayı saldırısı

Kamp alanlarından yiyecek bulmayı öğrenen ayılar genellikle bu yiyecekleri elde etme çabalarında giderek daha cesur ve agresif olurlar. Araçlara, çadırlara ve diğer eşyalara zarar verebilirler. Nadir durumlarda insanlara ait gıdaları almayı öğrenen ayılar çadırlara girer ve insanlara saldırır, bu da yaralanma veya ölüme yol açabilir.

DİKKAT!!! İnsanlardan ve arkasında bıraktıkları ile beslenmeye alışan ayılar bunu alışkanlık haline getirirler. Bu durum da fütursuzca insanları rahtsız etmelerine ve öldürülmelerine yol açabilir. Ayıları seviyorsanız onları direk veya arkanızda bıraktıklarınız ile beslemeyin.

Ayıların ilgisini çekebilecek şeyler;

  • Kampta tüketilen gıdalar,
  • Evcil hayvan yemleri,
  • Çöpler,
  • Pişirme kapları ve mutfak eşyaları,
  • Soba ve fenerler için olan yakıtlar,
  • Açılmamış konserve yiyecek ve içecekler,
  • Kozmetik maddeler, böcek kovucular, losyonlar, diş macunu
    • Sadece gıdalar değil bu ürünler de ayılar için ilgi çekicidirler.
  • Açık renkler
    • Ayılar renkleri fark edebilirler. Orman içerisinde parlak yeşil, sarı, kırmızı ve mavi renkleri görmeleri ilgilerini çeker. Daha önceden de kamp yapılmış alanlarda parlak renkler ayılar için insanlar yani yiyecek anlamına gelir.
    • Açık renkli çadırlar yerine kamuflaj desenli veya koyu renkli çadırlar kullanmanız faydanıza olacaktır.

Ayıların dikkatini çekebilecek bu maddelerin tamamı kamp alanının uzağında ve ayıların ulaşamayacağı yerlerde saklanmalıdır. Bunu nasıl yapacağınızı merak ediyorsanız daha önce anlatmış olduğumuz Ayı Torbası (Bear Bag) Nasıl Asılır? isimli konuya da bakabilirsiniz.

Peki ayıların ilgisini çekebilecek malzemeleri uzakta tutmak dışında neler yapabilirsiniz?

  • Gece çadırda uyuyun, açıkta kalmayın.
    • Yapılan incelemeler, kamp alanlarındaki ayı karşılaşmalarının çoğunda, yaralanan (ve öldürülen) insanların çadırsız, uyku tulumu ile uyuduğunu göstermektedir.
    • Çadırlarda uyumak, bir miktar koruma sağlar ve saldırıya uğrama riskini azaltır.
    • Meraklı bir ayının çadırın yanlarını ısırma veya pençe atması ihtimaline karşı, çadır duvarı ile aranızda yarım metre kadar bırakın.
    • Ayrıca, bazı kampçılar bir ayı saldırısı durumunda çadırdan hızlı bir şekilde çıkmak için bıçakla yatmayı tercih eder.
  • Yemek pişirdiğiniz kıyafetler ile uyumayın.
    • Pişirdiğiniz yemek gibi kokarsanız, ayılar da sizi yemek olarak görürler. Yemek pişirdikten sonra kıyafetlerinizi değiştirmeli ve yıkamalısınız.
    • Yıkama şansınız yoksa bu kıyafetleri yiyeceklerle beraber çadırınızdan uzakta saklayın.
  • Yakınınızda bir el feneri ve olası ziyaretlere karşı kendinizi korumak için mümkünse ayı spreyi bulundurun.
    • Ülkemizde ayı spreyi kullanmak yasaktır. Daha detaylı bilgiyi yazının devamında vereceğim.
  • Kampa getirmişseniz evcil hayvanları bağlı tutun.
  • Gece konaklamalı kamp atacaksanız, çadırınızı kuracağınız alanı yemek pişirme ve yiyecek saklama alanlarından en az 100 metre uzakta seçin.
    • Kamp alanınızı uyku, yemek pişirme ve yemek saklama olmak üzere üç ana alana bölmeniz faydanıza olacaktır.
  • Pastırma ve sucuk gibi kokulu yiyeceklerden kaçının.
  • Asla çadırınıza yiyecek sokmayın. Asla yiyecek veya çöp bırakılan yerlerde kamp yapmayın.
    • Bir gazoz, kola, ya da bisküvi bile olsa çadırınıza sokmayın. Ayının ilgilendiği şeyleri çadırınızın içinde bulundurmayın.
    • Yiyecek ve çöp kokuları ayıları çeker, bu nedenle çadırınıza yiyecek koymayın.
    • Yemek miktarlarınızı dikkatlice planlayın, böylece artık yemek kalmaz.
      • Yemeğiniz artarsa, iyice yakılmalı veya kapalı plastik torbalarda çadırdan uzak olacak şekilde saklanmalıdır.
  • Bir ayı kampınıza gelir ve kendisinden emin bir şekilde davranırsa, güvenli bir bölgeye gidin.
    • Bu davranışları sergileyen ayılar muhtemelen insanlara ve onların getirdiği gıdalar ile beslenmeye alışkındırlar ve potansiyel olarak oldukça tehlikelidirler.
GÖZAT  Kontrol Listesi (Checklist)

Ayı İle Karşılaşınca

Ayı ile karşılaşmak ayı saldırısı

Asla bir ayıya yaklaşmayın. Ayı yavrularını görürseniz, mesafenizi koruyun. Anne ayılar özellikle tehlikelidir ve uyarı yapmadan yakın mesafeden saldırdıkları bilinmektedir.

Sizi Fark Etmemişse

Eğer karşılaştığınız ayı sizi görmemiş ise görüş alanından uzak durun. Bir ayı ile karşılaşırsanız hatırlamanız gereken en önemli şey koşmamanız gerektiğidir. Eğer koşarsanız, karşılaştığınız ayının yırtıcı içgüdülerini tetikleyebilirsiniz ve eğer sizi yakalamak isterse, 65 km/saate çıkabilen koşma hızı ile emin olun sizi yakalar. Durun ve durumu sakin bir şekilde değerlendirin.

Ayı sizden haberdar değilse, panik yapmadan sessiz ve sakin bir şekilde bölgeyi terk edin. Fotoğraf veya video çekmek için yaklaşmayın.

Sizi Fark Etmişse

Ayı sizin farkındaysa, kendinizi bir insan olarak tanımlayın. Sakin bir sesle ayı ile konuşun ve kollarınızı yana alıp yavaşça yukarı ve aşağı hareket ettirin. Ayının hızlı bir şekilde başka bir ayı veya bir tür av hayvanı değil, bir insan olduğunuzu farketmesini sağlayın.

Ayıyla doğrudan göz temasından kaçının, ancak daha sonra ne yapacağını görmek için izleyin. Ayı hemen kaçabilir ya da size bakabilir ve sonra ne yapıyorsa yapmaya devam edebilir ya da size yaklaşabilir. Bundan sonra ne yapacağınız, ayının ne yaptığına bağlıdır.

Ayı kaçarsa, arkanızı dönmeden ayıdan farklı bir yöne doğru yürüyün. Başka bir karşılaşmadan kaçınmak için bölgeyi hızlıca terk edin.

Eğer ayıyı görüş alanınızdan çıktıktan sonra tekrar görürseniz sizi takip ediyordur ve muhtemelen fırsatını bulunca saldıracaktır.

Ayı Saldırısı Uğrarsanız Nasıl Bir Yol İzlemelisiniz?

Ayı size yaklaşırsa, durun, sakin olun ve ayıyı ruh hali veya niyetlerine dair ipuçları için gözlemleyin. Çoğu boz ayı saldırısı savunmacı tiptedir. Bölgesini savunmak isteyen bir ayı sizi tehdit olarak algılarsa ayağa kalkabilir, dişlerini gösterebilir, başını ileri geri sallayabilir, ön ayakları ile yere vurabilir ve tükürebilir. Ayı muhtemelen kendi bölgesini veya yavrularını korumak istiyordur. Ayı ile konuşmaya devam edin ve tehdit edici olmayan bir şekilde geri geri yürüyün.

Bazen ayılar blöf saldırısı olarak size doğru koşup sonrasında durabilir. Böyle birşey ile karşılaşırsanız sakinliğinizi koruyun. Büyük ihtimal ile sonrasında sizden uzaklaşacaktır.

GÖZAT  Dünya'nın En Yalnız Ağacı Ténéré Ağacı'nın Hüzünlü Hikayesi

Savunmacı şekilde davranan bir ayı size saldırırsa, ölü numarası yapmak en iyi savunmanız olabilir. Yere düz bir şekilde yatın, yüzü aşağı dönük halde iken, başınızı ve boynunuzu kollarınız ve ellerinizle kapatın. Ayı sizi yuvarlarsa, tekrar aşağıya bakana kadar yuvarlamaya devam edin. Gürültü yapmayın ve ayının ayrıldığından emin olana kadar hareket etmeyin. Çok erken hareket ederseniz, ayıyı yenilenen bir saldırı için geri getirebilirsiniz. Saldırmak üzere olduğunuzu düşünebilir.

Ayılar Ağaca Çıkabilir Mi?

Size saldıran bir ayıdan korunmak için ağaca çıkabilirsiniz. Ağaç üzerinde % 100 güvende olmasanız da boz ayının ulaşamayacağından (en az 6-7 metre) yukarı çıkabiliyorsanız sizi takip edememe şansı vardır. Ancak, bazı boz ayıların 15-20 metreye tırmanabildiği görülmüştür, fakat bunlar istisnalardır.

Ayı Saldırısı ve Ayı Spreyi

Her ne kadar ülkemizde kullanımının yasak olduğunu belirtsem de hakkında bilgi vermek konusunda bir beis görmüyorum.

Ayı spreyi yaklaşan veya agresif davranan ayıları uzaklaştırmada ve insan yaralanma riskini azaltmada çok etkili olduğu kanıtlanmış kimyasal ürünlerdir. Aslında, yaralanmayı önlemede ateşli silah kullanmaktan daha etkilidir. İstatistikler, silahla kendilerini savunan insanların yaklaşık % 50’sinin yaralandığını, ayı spreyi kullanan kişilerin ise genellikle yaralanmadan kaçtığını göstermektedir.

Ayı spreyi, % 1 – 2 oranında kapsaisin içeren özel bir kimyasal çözeltidir. Bu kimyasal acı biberlerden elde edilmektedir; çözeltiye maruz kalınması ya da solunması burun, gözler, boğaz, ağız ve akciğerlerde aşırı derecede tahriş oluşturur. Ayıyı geçici olarak uzak tutar, kalıcı bir zarara neden olmaz.

Ayı spreyi sadece saldırya uğrandığı veya saldırıya uğrama ihtimali çok yüksek olduğu zamanlarda kullanılmalıdır. Sırt çantalarına, kıyafetlere, çadırlara veya insanlara püskürtülmemeli, böcek kovucu spreyler gibi koruma amacı ile kullanılmamalıdır.

Ayrıca spreyi sıkarken rüzgar yönüne de dikkat edilmesi gereklidir; sıktığınız sprey size doğru gelirse nefes almanızı ve görme yeteneğinizi de etkileyebilir. Unutmayın ki çoğu ayı spreyi şişesi 10 saniye içinde boşalır ve maksimum 10 metre mesafede etkilidir.

Bulunduğunuz ülkede izin veriliyorsa ve ayı spreyi taşımaya karar verirseniz, satın aldığınız ürünün aşağıdaki özellikleri taşıdığından emin olun:

  • Bir EPA kayıt numarası ve ürün sertifika numarası olmalı,
  • Hacmi minimum 200 ml içeriğe sahip olmalı,
  • Ürün etiketi, spreyin ayılar üzerinde kullanıldığını açıkça belirtmelidir.
    • Kişisel savunma ürünü olarak tasarlanan spreyleri kullanmayın.

Kıssadan Hisse

Ayılar ve kamp alanları bir araya gelmemelidir çünkü ayılar yeni gıda kaynaklarını hızlı bir şekilde öğrenirler. Sonuç olarak, insanlarla dolu bir kamp alanını kolay bir besin kaynağı olarak algılayabilirler. Ayılara zarar vermemek ve onlardan zarar görmemek için yiyeceklerinizi ve çöplerinizi uygun şekilde saklayın. Ayı saldırısı olasılığını azaltmak için çadırda uyuyun ve mümkünse ayı spreyi bulundurun.

Ayıların yaşadığı bir bölgede kamp yapmak tehlikeli olabilir. Doğru şeyleri bilmek ve yapmak, ayı saldırısı esnasında kendinizi ve diğer insanları korumanıza yardımcı olacaktır.

MAKALEMİZİ OKUYUP BEĞENDİYSENİZ ARKADAŞLARINIZIN DA FAYDALANABİLMESİ AMACI İLE SOSYAL MEDYADA PAYLAŞMAI, BUSHCRAFT, HAYATTA KALMA, KAMPÇILIK VE OUTDOOR KONULARINDA SİZİN DE PAYLAŞMAK İSTEDİKLERİNİZ VAR İSE www.bushcraftokulu.com/forum ADRESİNDEN FORUMLARIMIZA KATILMAYI UNUTMAYIN.

Serkan Sezer
Doğaya meydan okumaması gerektiğini bilen, ona adapte olmak isteyen, bushcraft felsefesini hayatının merkezine oturtmuş bilinmeyen bir denklemin parçası. Şehir hayatında tıp doktoru, video içeriği üreticisi ve internet sitesi geliştiricisi olarak hayatına devam etmekte.