fbpx

Pamuk Öldürür

Pamuğu ve pamuklu kıyafetleri sağlıklı tekstil ürünleri olarak biliriz, hatta aldığımız ürünlerin pamuklu olmasına da özen gösteririz. Çarşaflarınızdan t-shirtlerimize evinizde onlarca pamuklu ürün bulabilirsiniz. Bu yazıyı okuyanlardan pamuklu kıyafetleri olmayan ya da dolabında bir kot pantolon dahi bulunmayan yoktur sanırım.

Doğru konuşmak gerekirse, ben de şu an sizler gibi pamuklu kıyafetler giymiş halde bilgisayarımın başında bildiklerimi aktarmaya çalışıyorum. Hatta yarın dışarıya çıkarken de üzerimde kot pantolonum olacak.

Ancak doğaya çıkarken hava durumu aniden değişirse çok kötü sonuçlar doğurabileceği için asla pamuklu giysiler kullanmıyorum. İsterseniz pamuklu kıyafetlerin doğa sporları için neden uygun olmadığını konuşalım.

pamuk, pamuklu outdoor kıyafetler
Pamuk Outdoor Kıyafetler İçin Uygun Mu? Fotoğraf: Pexels.com

Hipotermi

Yetişkin bir bireyin normal vücut sıcaklığı yaklaşık olarak 37 ° C olup bu sıcaklığın 35 ° C’nin altına düşmesi ile hipotermi ortaya çıkar. Vücut sıcaklığınızın düşmesi ile kaslarınız titreyerek kaybettiğiniz ısıyı yeniden kazandırmaya çalışmaya başlarken eş zamanlı olarak derinize yakın olan kan damarlarınız büzüşerek ısı kaybınızı azaltmaya çalışır.

hipotermi belirtileri
Hipotermi Belirtileri

Titreme önemli bir uyarı işaretidir. Vücut sıcaklığınız düşmeye devam ederse, bilinç bulanıklığı gelişmeye başlayacaktır. Düşünceleriniz giderek yavaşlayacağı için ciddi bir durumda olduğunuzu muhtemelen fark etmeyebilirsiniz. Bu nedenle, eğer soğuk havalarda titremeye başlarsanız, durum daha da kötüleşmeden önce ısınmak için harekete geçmelisiniz.

İşler düzelmezse, yorgun hissetmeye başlarsınız ve dinlenebilmek için oturma düşüncesi gittikçe daha da çekici hale gelecektir. Eğer, hipotermi düzeltilmezse, bilinciniz tamamen kapanacaktır.

Isı kaybı

İnsan vücudu birkaç farklı yoldan ısı kaybeder. İletim, doğrudan temas yoluyla ısı kaybıdır. Örneğin, soğuk bir zeminde oturmanız ya da soğuk bir kayaya yaslanmanız vücut ısınızı soğuk olan bu nesnelere geçireceği için iletim yolu ile ısı kaybı yaşamanıza yol açar.

GÖZAT  Bear Grylls Türkiye Özel Bölümü

Eğer bu soğuk yüzey ile vücudunuz arasında bir yalıtım tabakası yoksa vücut ısınızı kaybetmeye devam edersiniz.

ısı kaybı mekanizmaları
Isı kaybı mekanizmaları

Konveksiyon yolu ile ısı kaybı da bu duruma benzer ancak bir cisimle temastan kaynaklanan kayıp yerine etrafınızdaki hava hareketi nedeniyle ısı kaybı yaşarsınız. Cildiniz genellikle vücudunuz tarafından ısıtılan ince bir hava tabakası ile çevrilidir, bu ince hava tabakası sanki görünmez bir yalıtım malzemesi gibi işlev görür. Esintili veya rüzgarlı durumlar bu tabakayı uzaklaştırır ve ortamı daha soğuk hissetmenize neden olur.

Vücut ısımızın çoğunu radyasyon yolu ile kaybederiz. Çevremiz vücut sıcaklığımızdan daha soğuk olduğunda ısı vücudumuzu terk eder. Temel olarak, sadece canlı kalabilirsek ısı yayarız.

Belki de pamuklu kıyafetleri tercih etmememiz konusu ile en doğrudan ilgili olan şey buharlaşmadır. Bakın, buharlaşma bir soğutma sürecidir. Bu yüzden sıcak yaz günlerinde terleriz. Vücudumuzun serbest bıraktığı ter buharlaşır ve bedenimizi soğutur. Sıcak ve bunaltıcı bir yaz gününde her şey yolunda ve iyidir. Ancak soğuk bir sonbahar gününde dağlık bölgede yürüyüş yaparken terlemeniz bazı sorunlara yol açabilir. Yağmur veya kar yağıyorsa, işler daha da ciddileşebilir.

Pamuk ve Nem

Pamuğun harika su emiş özelliği vardır. Bir gram pamuk yaklaşık 23 gram su tutar. Mutfakta ve banyoda pamuklu havlular kullanmamızın bir nedeni de budur. Suyu emmesi ve lavaboda veya herhangi bir yerde sıkılıncaya kadar için tutması ev işlerini kolaylaştırır. Aynı nitelikler maalesef pamuğu outdoor kıyafetler (outdoor pantolon, t-shirt vb) için ise kötü bir seçim yapar.

Yukarıda yazdığımız gibi, buharlaşma bir çeşit soğutma sürecidir. Üzerinizdeki pamuklu kapşonunuz ne kadar uzun süre ıslak kalırsa, vücut ısınızı o kadar fazla tüketir. Aynı şey, aniden bastıran yağmurda ya da bir dere geçişi sırasında ıslandığında kot pantolonunuz için de geçerlidir. Pamuk, bir mıknatısın demir parçacıklarını tuttuğu gibi suyu tutar. Vücut ısınızı çekerken ıslanan kotlarınızın kuruması da geçekten uzun sürer.

GÖZAT  Overhand Knot / Adi Düğüm

Bazı kumaşların (dry fit, cool dry, dry max gibi) fitilleme adı verilen bir özelliği vardır. Bu, nemi emdikleri ve kılcal hareket denen bir teknoloji kullanarak cildinizden uzaklaştırdıkları anlamına gelir. Temel olarak su, kumaşın ıslak alanlarından kuru alanlara doğru hareket eder. Pamuklu kumaş ise bunu yapamaz. Teri, yağmuru ve diğer her şeyi olduğu yerde tutar. Bu ıslaklık cildiniz ile temas ettiğinde iletim yoluyla vücut ısısınızı dış ortama aktarır.

Üstelik pamuk ıslandığında yalıtım özelliğini de kaybeder. Kuru iken pamuklu kapüşonlunuz, pamuğun içindeki küçük hava cepleri hava ile dolu olduğu için vücut ısınızı hapseder ve sizi sıcak tutar. Ancak bu cepler su ile dolduğunda yalıtım değeri kaybolur, üstelik iletim yolu ile de ısı kaybına yol açar.

Pamuğa Alternatifler

Pamuk, sürdürülebilir tarımsal ürünlerden biridir. Ev tekstili ve şehir hayatı giyimi için gerçekten sağlıklı bir seçimdir ancak outdoor ürünler için kullanışlı değildir.

Neyse ki günümüzde pamuğa harika alternatifler var. Polyester gibi sentetik kumaşlar, cildinizdeki nemi uzaklaştırmada mükemmel iş görürler. Yine de çoğu zaman en sıcak tutan kumaşlar değildir. Koyun yünü ise hem soğuk hem de ılık sıcaklıklar için harika bir seçenektir. Anneannelerimizin ördüğü ve bütün gece seni kaşındıran kazaktan bahsetmiyorum.

Katmanlı Giyinme Önemlidir

Dışarıda vakit geçirmekten bahsederken esasen üç kat giyim vardır. İç katman önce gelir. Taban katmanları hakkında unutulmaması gereken önemli şey, teri uzaklaştırabilmek için cildinizle temas halinde olmaları gerektiğidir. Rahat, gevşek değil, tam üzerinize oturmalıdır. Materyal hafif ve rahat olmalıdır.

Bir sonraki katman yalıtımdır. Sizi sıcak tutan katman budur. Tek bir giysiden oluşması da gerekmez. Bazı durumlarda, sıcaklık ve efor seviyeniz artıp azaldıkça giymek veya çıkarmak için birkaç seçeneğiniz olması güzel olur. Polar ceketler, orta katman için ideal yalıtım katmanıdır ve ihtiyaç duyulana kadar çantanızda saklayabilirsiniz.

GÖZAT  Bivak Nedir? (Bivaklama)

Dış katman ise sizi rüzgar, yağmur ve kardan koruyan şeydir. Su geçirmez veya en azından suya dayanıklı olmalıdır. Nefes alabilirlik de mükemmel bir özelliktir. Elbette, sizi uzun süre sürekli yağmur altında kesinlikle kuru tutacak bir kumaş yoktur. Bu nedenle çabuk kuruyacak katmanlar giymek önemlidir.

Sonuç

Pamuk kullanışlı ve rahattır. Çoğumuz için hayatımızdaki en yaygın kumaştır. Ancak, doğada vakit geçirmek söz konusu olduğunda, pamuk sizin için öldürücü olabilir. Outdoor ürün seçerken özellikle sonbahar ve kış mevsiminde kulanmayı planladığınız kıyafetlerin düşük oranda pamuk içermesine özen gösterin.

Oy Verebilirsiniz.
[Toplam Oy: 4 Ortalama: 5]
Serkan Sezer
Doğaya meydan okumaması gerektiğini bilen, ona adapte olmak isteyen, bushcraft felsefesini hayatının merkezine oturtmuş bilinmeyen bir denklemin parçası. Şehir hayatında tıp doktoru, video içeriği üreticisi ve internet sitesi geliştiricisi olarak hayatına devam etmekte.