fbpx

Sığınaklar Hakkında…

Sığınak, yağmurdan, güneşten, çeşitli tehlikelerden korunmak için sığınılacak ya da sığınma işine yarayan yer olarak tanımlanmaktadır. Ayrıca savaş sırasında düşmanın hava saldırısından, bombardımanından korunmak için yer altında yapılmış özel yerler olarak da bilinmektedir.

Çeşitli tehlikeler dendiğinde özellikle son zamanlarda sıkça konuşulan konular arasında yer alan salgın hastalıklar, kimyasal saldırılar ve benzeri durumlar akla gelmektedir. Ayrıca komplo teorisyenleri tarafından ele alınan postapokaliptik senaryolar da mevcuttur.

Eski Çağlarda Sığınaklar:

Sığınaklar çağlar boyunca insanların kendilerini güvenli hissettikleri alanlar olmuşlardır. İlk çağlarda insanların mağaralara sığındıkları bilinmektedir. Vahşi hayvanlardan ya da farklı tehlikelerden kendilerini korumak için mağaraları tercih eden bu insanlar, zamanla gelişerek güçlendiler ve kendilerine farklı yaşam alanları oluşturdular.

Batı Avustralya’nın Barrow Adasın da bir mağarada bulunan 50.000 yıldan daha eski izler, Avustralya’ya yerleşen ilk insanlar hakkında bizlere birçok bilgi vermektedir. Araştırmalara göre adanın daha düşük kıyı seviyesinde 50.000 yıl ile 30.000 yıl öncesinde bu bölgenin avlak olarak kullanıldığı tespit edilmiştir. 8000 yıl öncesinde ise aynı alanlar aile düzeni kurmuş insanların yerleşkesi olarak kullanıldığı tahmin edilmektedir. Buralarda ya da dünyanın farklı yerlerinde o dönemde yaşamış insanların, mağaralara sığınma amacı, kendilerine korunaklı yaşam alanları oluşturmalarıydı.

Mağaraları sığınak ve barınak olarak kullanan insanoğlu yerleşik hayata geçtikten sonra kentler ve uygarlıklar kurarak güçlendi. Doğaya karşı üstünlük sağladı ve daha rahat yaşamaya başladı. Fakat bu uzun sürmedi…

Yeraltı Şehirleri:

Uygarlıkların gelişmesi ile bu sefer insan kendinden korkmaya başladı. Güçlü uygarlıklar zayıf olanları ezmeye başlayınca insanoğlu tekrar sığınaklara ihtiyaç duydu. Bu korku onları ‘’Yeraltı Şehirleri’’ kurmaya kadar götürdü. Dış tehlikelerden korunmak için yeraltına çekilen insanlar yaşamlarını bu alanlarda oluşturdular. Bunların en güzel örneklerinden biride bizim ülkemizde bulunan ‘’Kapadokya Yeraltı Şehri’’dir.

Toplam 25.000 km² alan kaplayan bu oluşumun nasıl bir teknoloji ile yapıldığı hala gizemini koruyor. Binlerce insanın hiç dışarı çıkmadan yaşayabildiği bu muazzam barınakların içinde erzak depoları, su kuyuları, temiz hava sağlayan bacalar, tuvaletler, ibadethaneler bulunuyor. Tarihi Hitit dönemine kadar uzayan bu tünellerin o zamanlarda savunma görevi görürken daha sonra bölgeye yerleşen Hristiyanların, Arap saldırılarından kendilerini korudukları alanlar olarak bilinmekte. Bazı komplo teorisyenlerine göre bu yapılar ‘’Uzaylı saldırılarından’’ korunmak için inşa edilmiştir. Yine dünyanın birçok bölgesinde buna benzer yapılar oluşturulmuş ve insanlar kendilerini dış tehlikelerden korumuştur.

Savaş Dönemleri:

Zamanı biraz daha hızlandırıp günümüze yaklaştığımızda en bilindik sığınaklar yine savaş dönemlerine ait sığınaklar olarak karşımıza çıkıyor. 1. Dünya Savaşı ve 2. Dünya Savaşında bunun örneklerini bolca görebiliyoruz.

GÖZAT  İzmir Kano Etkinliği (İzmir Cano Crew)

28 Temmuz 1914 tarihinde başlayan 1. Dünya Savaşı insanları bir kez daha sığınaklara yöneltmiştir. 1939 yılında başlayan ve 1945 yılına kadar süren 2. Dünya Savaşı, küresel bir askeri çatışma olarak tarihe geçmiştir. Gerçekten sığınaklara ihtiyaç duyulan bu dönemde sivil halkında barına bileceği çok sayıda sığınak inşa edilmiştir.

Savunma, gözetleme ve konaklama olarak oluşturulan bu sığınaklar, kalın beton duvarlardan oluşmaktaydı ve içlerinde ağır silahlar da bulunuyordu. Hava saldırılarına dayanacak şekilde tasarlanan sığınaklar kısmen yeraltına inşa ediliyordu. Mühendislik ve Askeri bilgi gerektiren bu yapılar savaşın zor şartlarında insanların sığındıkları en önemli yapılardı.

Dünya Savaşı sırasında Yunanistan’ın savaşta bulunduğu 4 yıl boyunca Atina çevresinde 400’den fazla sığınak inşa edilmiştir.

Günümüze gelindiğinde sığınakların önemi daha da artmıştır. Teknolojinin çok hızlı ilerlemesi, kimyasal silahların ortaya çıkışı, nükleer, radyoaktif serpintilerin etkilerinden korunabilmek için bu yapıların dayanıklılığı ve kullanımı önem kazanmıştır.

Sığınak Çeşitleri:

  • Basınç Sığınakları

Nükleer silahların ani (ışık, ısı, basınç ve ilk radyasyon) ve kalıntı (radyoaktif serpinti) etkileriyle konvansiyonel silahların etkilerine kimyasal ve biyolojik harp silahlarına karşı korunmak amacı ile devlet tarafından inşa edilen sığınaklardır.

Nükleer Sığınak
  • Serpinti Sığınakları

Nükleer silahların radyoaktif serpinti etkilerine karşı korunmak amacı ile inşa edilen sığınaklardır. Bunlar kimyasal ve biyolojik harp maddelerine, nükleer silahların zayıflamış basınç ve ısı tesirlerine ve konvansiyonel silahların parça tesirlerine karşı da korunmayı sağlamak için inşa edilirler.

Serpinti sığınakları bina ve tesislerin bodrum katlarında yapılır. Mümkün olmadığı takdirde bahçelerinde toprağın yapısına göre yer üstünde veya yer altında yapılır, yer üstünde yapıldığında TAKS hesabına dahil edilir.

Serpinti Sığınaklarının Özellikleri:

Alan:

İnsan başına en az l m2’lik yer ayrılır. Yapı inşaat alanının 1/20’sinden az olamaz. Kişi adedi (kişi başına 20m2 inşaat alanı hesabıyla) toplam yapı inşaat alanı 20 sayısına bölünmesi yoluyla bulunacaktır. İç yüksekliği ise 2.20m den aşağı olmayacaktır.

Duvar Kalınlığı:

Kalınlıkları 60cm beton, 75cm. Tuğla veya taş ya da 90cm. Sıkıştırılmış topraktan olacaktır. Bahçelerde yapılacak yer altı veya yer üstü serpinti sığınaklarında döşeme ve tavan kalınlıkları için de bu ölçülere uyulur.

Giriş Yeri:

Sığınağın girişi demir kapılı ve en az bir adet dik açı dönüşlü koridor veya sahanlıktan ibaret olmalıdır.

Havalandırma:

Sığınağın çeşidi ne olursa olsun hem cebri (mekanik) hem de tabii havalandırma ile yapılacaktır. Mekanik havalandırmanın kapasitesi 25 kişiden az insan barındıracak sığınaklarda 0.75 m3/sn (tekmenfez:60x40cm, iki menfez:45x27cm, üç menfez 35×24 cm) ve 25-50 kişi barındıracak sığınaklar da l.5m3/sn (tek menfez:l00x50cm., iki menfez 60x40cm, üç menfez 50x33cm) 50 kişiden fazla insan barındıracak sığınaklarda ise 2m3/sn (tek menfez l00x67cm.iki menfez 75x45cm. Üç menfez:55x40cm) olacaktır.

Havalandırma sistemi klima cihazı, menfezler veya yapı perdesi ile sağlanacaktır. Radyoaktif tozların sığınak içine girmesini önleyici hava filtresi hava bacasına veya menfeze konulacaktır.

GÖZAT  Turist İshali Nedir? Neler İyi Gelir? Öneriler

Hijyen Tedbirleri:

Sığınaklar çöplerin ve wc atıklarının kolayca atılmasını sağlayacak şekilde yapılacaktır. Wc ler mümkünse kanalizasyona bağlanacak ve alafranga wc kullanılacaktır.

Serpinti Sığınaklarının Yapılacakları Yerler:

  • 8 daireden az bağımsız bölümü olan konutlarda,
  • Toplam inşaat alanı 800m2’den az olan iş yerlerinde,
  • Toplam inşaat alanı 800m2’den az olan konut ve işyeri olarak kullanılan yapılarda,
  • Belediye ve mücavir alanlar dışında köy nüfusuna kayıtlı ve köyde sürekli oturanlar tarafından yapılan ve ruhsata tabi olmayan yapılarda, sığınak yapma zorunluluğu aranmaz.
  • Bir imar parselinde birden fazla bina bulunması ve binaların toplam inşaat alanının 800 m2’yi aþması halinde parselde ortak, tek bir sığınak yapılabileceği gibi birden fazla da yapılabilir. 

Postapokaliptik Senaryolar:

Son zamanlarda özellikle Amerika’da yaygınlaşan sığınak konusu ilginç şekilde büyümeye devam ediyor. İnsanlar satın aldıkları arazilere ya da evlerinin bahçelerine sığınaklar inşa ediyorlar. Hatta bu konuları ele alan birçok belgeselde yayınlandı. Sığınak imal eden firmalarında arttığı gözlemlenmektedir.

 Hızla oluşturulan bu sığınaklara da ‘’Kıyamet Günü Sığınağı’’ adını vermişlerdir. Ülkemizde de bu tür sığınakların yapıldığı gözlenmektedir. Farklı amaçlar için tasarlanan bu sığınaklar kişisel ihtiyaçları karşılayacak düzeyde ve mümkün olduğunca sağlam bir yapıya sahip olmaktadırlar.

 Peki kendimize bu tür bir sığınak yapmak istesek bize ne gibi malzemeler lazım olacak ve bu sığınağı nasıl yapacağız?

Sığınak Nasıl Yapılır ve Neler Gerekir?

Sığınak yapmak için öncelikle bir alana ihtiyacımız olacak. Yukarıda mevzuatın dışında oluşturulacak bu yapılar genelde doğada bir arazi içinde inşa edilmektedir. Müstakil bir evin altında y ada bahçesinde de oluşturulabilir.

Yeraltı Sığınak Örneği

Acil bir durumda içinde barınacak insan sayısı ile orantılı bir ölçüye sahip olması gerekmektedir. Minumum ölçülerde oluşturulan sığınaklara örnek olarak konteyner ya da demir konstrüksiyonla inşa edilmiş yapılar gösterilebilir. Betonarmeyle de bu tip sığınaklar yapılabilir. Toprak yapısı ve arazi şartlarına uygun ve tabi ki bütçenize göre sığınağın şekline dayanıklılığına siz karar vereceksiniz. Sığınaklar genellikle toprak altına inşa edildiğinden demir ya da çelik gibi malzemelerin korozyona dayanıklı hale getirilmeleri gerekmektedir.

Betonarme olarak inşa edilen yapılarda toprak altında yalıtım sorunları oluşmaması için düzgün bir projeye ihtiyaç duyulacaktır. Çukur kazıp içine duvar örmekle sağlıklı bir sığınak elde edemeyiz. Çelikten yapılmış iskelet ve özel kaplama malzemeleri tercih edilen sığınakların daha uzun ömürlü olduklarını söyleyebiliriz.

Birde sığınağı ne için yaptığımız önemli. Hava saldırıları, kimyasal saldırılar, savunma, saklanma, barınma gibi genel ihtiyaçlarımızı karşılayacak bir sığınakta farklı malzemeler kullanmak durumundayız.

Sığınaklarda Aranan Özellikler:

  • Patlamaya Karşı Dayanıklı Olmalı

Güçlendirme teknolojisinin en önemli unsurlarından biri, patlamanın etkilerine karşı tasarımdır ki, bu da sığınak duvarlarının kalınlığını, sığınağın maliyetini ve patlamaya dayanıklı özel ekipmanlar için gereksinimleri ortaya koyacaktır. Mühendisin yapması gereken, sığınak yapısının karşılaşacağı direncin yanı sıra, patlamaya dayanıklı kapılar, duvarlardaki kablo ve boru geçişleri ve havalandırma sistemleri üzerindeki direnci de hesaba katacak hasar eğrisi analizini temel almaktır.

  • Gaz Sızdırmazlık
GÖZAT  GPS Cihazı Nedir? GPS Cihazlarının Artıları ve Eksileri

Sığınak, zehirli ajanların girişine karşı güçlendirilirken tüm giriş çıkışlarda gaz sızdırmazlık düzenlemeleri yapılmalı ve içeride yapay bir atmosfer yaratılacak şekilde uygun havalandırma sistemi kurulmalıdır. Pratikte böyle bir sistemde geçişler için gaz sızdırmaz kapılar ve kapaklar, havalandırma kanallarında ise gaz sızdırmaz valfler kullanılır.

Havalandırma Sistemi
  • Su Sızdırmazlık

Sığınak zemin su seviyesinin altında inşa edilecekse tüm yapı ve bağlantılar zemin suyunun girişine karşı korunaklı tasarlanmalıdır.

Drenaj Sistemi
  • EMP Dayanıklılık

Hassas elektronik ekipmanların bulunduğu sığınak bölmeleri metal kaplama veya çelik ağ kullanılarak kaplanmalıdır. Tüm havalandırma deliklerine EMP ızgaraları yerleştirilmeli ve diğer elektromanyetik etkilere karşı da EMP filtreleri kullanılmalıdır.

  • Şok Yalıtım

Sığınağa yakın bir yerde meydana gelecek patlama şok yükü yaratır. Şiddetli şoka dayanıklı dizayn edilmemiş ekipmanlar, şok yüklerinin etkisini önleyebilmek için özel şok izolatörleri üzerine monte edilmelidir.

  • Havalandırma

Dışa kapalı evrede sığınak içindeki hava sirküle edilir, filtrelenir ve temizlendikten sonra tekrar sığınak içine verilir. Gerekli olduğu durumlarda özel ekipmanlar kullanılarak oksijen eklenir, karbondioksit ise atılır. Sığınak hafif yüksek basınçta tutulur.

Filtrasyon evresinde dışarıdaki hava minimum miktarda alınır, NBC filtrelerinde temizlenir ve sirküle edilen hava ile karıştırılarak sığınak içine verilir. NBC arıtma sistemi aynı zamanda sığınak içinde pozitif basınç yaratarak içeriye zehirli ajan girmesini önler.

By-pass evresinde normal kullanım zamanlarında olduğu gibi dışarıdaki hava doğrudan içeri alınır. İçerideki kirlenmiş hava tuvaletler ve girişlerden dışarı atılır.

  • Klima Sistemi

Sığınak içindeki yaşam destek sistemleri için güvenilir enerji kaynağı önemlidir. Sığınaklar enerji dağıtım şebekesine bağlıdır. Enerji kesintisi halinde sığınağın dizel jeneratör sistemi devreye girer. Jeneratör sayısı sığınağın önemine göre değişir. Zorlu sığınak koşulları sağlam ve dayanıklı aydınlatma sistemlerine ve kablolamaya sahip, yüksek neme ve titreşimlere dayanıklı olmalıdır. Yedek enerjinin yanı sıra önemli odalar ve koridorlar için akülü acil durum aydınlatması zorunludur.

  • Kaynaklar ve Atıklar

Su tankları sığınaktaki herkes için yeterli içme ve temizlik suyuna sahip olmalıdır. Yiyecek deposu kuru ve konserve gıdalar içermelidir. Yataklar, radyo, kurtarma ekipmanları ve temel tıbbi malzemeler bulunmalıdır. Acil durum jeneratörleri için yeterli yakıt stoku bulunmalıdır. Atıklar ve sızıntı suları bir atık tankında toplanmalı ve mümkün olduğunda dışarıya pompalanmalıdır. Sığınma dönemlerinde sulu tuvaletler yerine kuru tuvaletler kullanılmalıdır.

  • Harici İletişim

Sığınaklar dışarı ile bağlantıyı sağlayacak telefon sistemine sahip olmalıdır. Telefon sistemi uzantılara, halka açık hatlara, özel hatlara ve veri iletişimine sahip olmalıdır. Telefon şebekesinden gelen çağrılar doğrudan iç hatlara veya operatöre bağlanabilmelidir. Radyo telefon sistemi telsiz telefondur. Gönderim baz istasyonundan yapılır ve radyo link tarafından alınır. Gelen çağrılar bağımsız radyo telefonlara veya normal telefonlara operatör tarafından bağlanabilir. Tüm iletişim, dokümantasyon için ortak çok kanallı kayıt sistemine bağlanabilir.

  • Dahili İletişim

Dahili iletişim için sığınakta adresleme sistemi kurulur ve sesli anonslar ile radyo programları için kullanılır. Hoparlörler değişik dağıtım gruplarına bölünür ve bilgi yalnızca ilgili birimlere iletilir. Hem karar verme, hem de eğitim amaçlı olarak görsel-işitsel sistemler kullanılır. Bu sistemler sinyal kaynağı olarak bilgisayar veya video sistemi ile data veya video projektörlerinden oluşur. Elektronik haritalar da kullanılabilir.

  • Güvenlik Sistemleri

Alarm ve uyarı sistemleri herhangi bir tehlikeli durumda koruma ve uyarı işlevi görür. Bir yangın alarm sistemi her zaman çalışır durumdadır. Dışarıdaki havanın kalitesi, devamlı olarak multicomponent gaz detektörü ile izlenir. Sığınak izleme sistemi, sığınak kapılarını ve havalandırma valflerini devamlı olarak izler. Barış zamanı kullanımı için dış kapılar uzaktan kumandalı kilitler, kart okuyucular ve CCTV destekli interkom kapı setleri ile donatılır. Giriş çıkışlar sığınak kumanda odasında bulunan TV ekranından izlenebilir.

Oy Verebilirsiniz.
[Toplam Oy: 9 Ortalama: 4.8]
Egemen İzmirli
Kendini doğaya adamış maceraperest, doğa adamı, iç mimar ve blog yazarı.