fbpx

Turist İshali Nedir? Neler İyi Gelir? Öneriler

Hepimiz seyahat ediyoruz, bildiğimiz ya da bilmediğimiz yerlerden yemek yiyor, doğadaki kaynaklardan su içiyoruz. Daha önce gezileriniz sırasında bağırsak problemleri yaşamışsanız seyahate bağlı turist ishali geçirmiş olabilirsiniz. Bu yazımızda sizlerle turist ishalinin ne olduğu, korunma, tedavi ve önlemler hakkında konuşacağız. Hazırsanız başlıyorum.

Turist İshali Nedir?

Turist ishali (yolcu ishali / gezgin diaresi) genellikle gezginlerde gelişen, bulantı, kusma, karın ağrısı ve ıkınma dürtüsünün eşlik ettiği günde 3 veya daha fazla sayıda dışkılama olarak tanımlanabilir.

Dışkı kanlı veya mukuslu olabilir, etkilenen kişide nadiren de olsa ateş görülebilir.

Yıllık olarak değerlendirildiğinde uluslararası yolculuk yapan bireylerin yaklaşık % 20 – 50 kadarı (tahmini 10 – 100 milyon kişi) etkilenmektedir.

Turist İshali

Turist İshali Etkeni

Hastalık genellikle gıda veya su kaynaklı patojenlere bağlı gelişir. Vakaların çoğu bakteriyel etkenlere bağlıdır. Turist diyaresi etkeni olarak en sık görülen tespit edilen mikrobiyolojik ajan dışkı yolu ile bulaşan E. coli isimli bakteri türleridir (ETEC ishali).

Diğer turist ishali etkenleri olarak Shigella türleri, C. jejuni, Salmonella türleri ve parazitler gösterilebilir.

Turist İshali Nasıl Geçer?

İnsan ve hayvan dışkısındaki patojenlerle kontamine olmuş gıda maddeleri veya su içildikten 12 ila 36 saat sonraki dönemde genellikle ani olarak sulu dışkılama başlar. Genellikle seyahatin ilk günleri sırasında ortaya çıksa da daha sonra ve hatta eve dönüş sonrası bile başlayabilir.

Ek olarak yanlış bir şekilde alışılmadık gıdaların tüketilmesine bağlı bir hastalık olduğu kanısının yanlış olduğu belirtmemde yarar var.

Turist İshali Belirtileri

Çoğu gezginin ishali bakterilerden kaynaklanır, ancak küçük bir yüzdesi virüslerden veya parazitlerden kaynaklanabilir.

GÖZAT  Millbank Torbası İle Su Arıtma

Ateş, şişkinlik, yorgunluk, karın ağrısı, mide bulantısı, kusma viral etkenlere bağlı ishallerde daha sık görülse de E. coli’ye bağlı hastalık tablolarında da görülebilir.

Gıda maddeleri ve su dışında kirli su kaynakları ve havuzlarda yüzme ile de bulaşabildiği gösterilmiştir.

Turist İshali Tedavisi

Kendi kendisini sınırlayan bir hastalık olması hasebi ile herhangi bir tedavi verilmediği takdirde bile 2 ila 5 gün arasında düzelir. Hastalar bol su tüketmelidir.

Turist ishali ilacı olarak satışa sunulmuş bir ürün yoktur. Şiddetli vakalarda antibiyotik ve bağırsak hareketlerini durdurucu ilaçlar kullanılabilse de oluşabilecek alerjik reaksiyonlar, tendon iltihapları, kan bozuklukları, antibiyotikle ilişkili ishal, mantar enfeksiyonları, deri döküntüleri gibi yan etkiler nedeni ile ancak doktor önerisi ile kullanılmalıdır.

Altta yatan edinilmiş bağışıklık yetmezliği sendromu (AIDS), kronik bağırsak hastalığı, şeker hastalığı veya mide asit düzenlecisi kullanan yolcularda doktor önerisi ile gezileri sırasında yolcu ishali için proflaktik (koruyucu) antibiyotik kullanılabilir.

Tedavide yoğurt ve laktobasil preparatları etkili tedaviler değildir (Laktobasiller sindirim sistemi bozukluklarını düzenleyebilir ama turist ishalini engelleyemez).

İyileşme döneminde, diyeti birkaç gün içinde oldukça hızlı bir şekilde sıvılardan hafif katı yiyeceklere ve normal bir diyete geçilmesi iyidir.

Turist İshalinden Korunma

Turist ishali haritası
Dünya üzerindeki değişik turist ishali sıklığı (JAMA. 1983;249(9):1176-1180)

Dünya’nın her yerinde gelişebilen bir hastalık olmakla birlikte  Latin Amerika, Afrika, Orta Doğu ve Asya’da daha sık görülmektedir.

Turist ishaline neden olan patojenlerden korunmak için bazı geleneksel tavsiyelerin uygulanması yararlı olabilir. Bunlar;

  • Yemek hazırlamaya başlamadan önce ve gıda maddelerini tüketmeden önce elinizi yıkayın,
  • Uzun süre beklemiş olan tavuk gibi et ürünlerinden uzak durun,
  • Biber, kişniş, kimyon ve köri gibi baharatlar salmenolla gibi bakteriler ile kontamine olmuş olabileceği için baharat kullanılmış yemekler ve sosların iyi pişirildiğinden emin olun,
    • DİKKAT !!! Soğuk servis edilen gıdalar, servisleri yapılıncaya kadar 4 C altında, sıcak servis edilen gıdalar ise 60 C üzerinde saklanmalıdır.
  • Eğer konserve gıda tüketmeyi planlıyorsanız şişmiş ya da sızıntı yapmış kutuları yüksek ısıda pişirseniz bile tüketmeyin.
  • Çiğ ve pişmiş gıdaları ayrı ayrı saklayın, birbirleri ile temas ettirmeyin,
  • Yemek hazırlarken çiğ ve pişmiş gıdaların hazırlanması sırasında bıçak, satır ve kesim tahtası gibi mutfak eşyalarının temizliğine dikkat edin, olası bir çapraz enfeksiyon gelişimine yol açmayın,
  • Meyve ve sebze alırken iyice yıkayın,
  • Et ürünlerini iyi pişirin,
  • DİKKAT!!! Bazı gelişmemiş ülkelerde ağırlığı artırabilmek için et ve kavun gibi meyvelere kontamine olmuş su enjekte edilebilir. Güvenli olmayan satıcılardan ürün almayın.
  • Şebeke suyunu mümkün olduğunca tüketmeyin. Şebeke suyu kontamine bir kaynaktan geliyor olabilir ya da kanalizasyon sistemi ile karışmış olabilir.
    • Mümkün olduğunca kapalı, şişe su tüketin.
    • Şebek suyu tüketmek zorunda kalırsanız yeterince süre kaynatmayı unutmayın.
    • İçeceklerinize alkol karıştırmanın patojenleri öldürmeyeceğini unutmayın.
GÖZAT  Paradoksal Soyunma (Paradoxical Undressing)

Kaynaklar ve İleri Okuma

  1. http://drahmetdobrucali.com/turist-ishali/
  2. https://www.seyahatsagligi.gov.tr/SeyahatOnerileri/YolcuIshali
  3. https://www.biocodexmicrobiotainstitute.com/tr/appareil-digestif/turist-ishali
Serkan Sezer
Doğaya meydan okumaması gerektiğini bilen, ona adapte olmak isteyen, bushcraft felsefesini hayatının merkezine oturtmuş bilinmeyen bir denklemin parçası. Şehir hayatında tıp doktoru, video içeriği üreticisi ve internet sitesi geliştiricisi olarak hayatına devam etmekte.