fbpx

Yılanlar ve Yılan Sokması Hakkında

Her ne kadar evinde besleyen insanlar olsa da yılanlardan ve yılan sokmasından korkmayan kampçı yoktur. Peki sık sık çıktığımız ve keyifle zaman geçirdiğimiz kamp ve doğa gezilerimizde yılanlardan nasıl korunabiliriz? Olası yılan sokması için ilk yardım nasıl yapılır? Sizin için biyolojik bakış açısından yılanlardan korunmaya ve hatta tedavi için kendi başınıza yapabilecekleriniz hakkında hazırlamış olduğumuz makalemizi okumaya devam edin.

Yılanlar Hakkında Biyolojik Bilgiler

Yılanların Yaşadığı Coğrafyalar, Yeşil alanlarda yılanlar yaşamazken, kırmızı alanlarda ise yaşamaktadır.

Yılanlar biyolojik olarak pullular takımına ait, uzun ve ayaksız olan etçil sürüngen hayvanlardır. Ayaksız kertenkelelerden dış kulaklarının ve göz kapaklarının olmaması ile ayrılmaktadırlar. Antarktika kıtası dışındaki tüm kıtalarda yaşamaktadırlar. Günümüzde yılanlara ait yaklaşık 15 aile, 456 cins, 2900’den fazla tür tanımlanmıştır.

Boyları 10 cm olan Leptotyphlops carlae’dan 760 cm olan anakondalara kadar dağılım göstermektedir.

  • Anakondalar dünyanın en büyük yılanlarıdır.
    • Kendi içlerinde Yeşil Anakonda, Iguazú Anakondası ve Nehir Anakondası gibi türler bulunur.
    • Erişkinlik evresinde 7.6 metreye kadar boylarının ulaştığı bildirilmiştir.
  • Leptotyphlops carlae dünyanın en küçük yılanıdır ve spagetti yılanı olarak da anılırlar.
    • Yetişkinleri yaklaşık 10 cm uzunluğundadır.
    • Dünyanın en güzel yılanı olarak seçilebilir. 🙂

Yılanların Duyu Organları

Genellikle 3 -4 metre mesafeden öteyi göremezler ve koku almak için dillerini kullanırlar, hatta zehirli yılanlar soktukları kurbanlarının kokusunu dilleri ile takip ettikten sonra ölülerini yerler. Kulaksız olmalarına rağmen duymak için titreşimleri kafa taslarında bulunan kemikler vasıtası ile algılayabilirler. Bazı yılan türlerinin kafasında yer alan çukurumsu yapı sıcak kanlı hayvanların vücut ısılarını tespit ederek karanlıkta avlanabilmelerine olanak tanır.

Yılanların Üremeleri

Yumurtlama ile olur ancak bazı türlerde ovoviviparite olarak adlandırılan yalancı doğum görülür. Yumurtadan çıkan yılan hemen hemen yetişkininin minyatürü gibidir.

GÖZAT  Lykov Ailesi: 42 Yıl Doğada Tek Başına Yaşayan Rus Aile

Yılanların Beslenmesi

Kara üzerinde yaşamakta olan yılanlar vücut ölçülerine bağlı olarak, küçük böcekleri, kuşları, fareleri, kurbağaları, köstebekleri, sincapları, tavşanları, domuzları ve hatta insanları yiyerek beslenirler.

Aynı zamanda ekosistem içerisinde kartal, şahin, timsah, kaplan, akbaba, sırtlan gibi hayvanlar tarafından avlanırlar.

Yılan Sokması Korunma

Kamp yapacağınız bölgede daha önceden kamp yapmış olanların deneyimlerini sorgulayın, yılan gören ya da yılan tarafından sokulan olup olmadığını sorgulamanız faydanıza olacaktır. Doğaya çıkarken uzun bir pantolon ve bot giymeyi tercih edin, bir yılan ısırığına maruz kalırsanız dişinin ve zehirinin geçmesini azaltacaktır. Genellikle çalılık ve kayalık bölgelerde yuva yapmaları nedeni ile bu tarz alanlarda gezerken dikkatli olunmalıdır. Doğada oluşmuş olan patikaların çevresi genellikle güvenlidir ancak bir cismi değerlendirmeniz ya da yaprakları temizlemeniz gerekirse bunu bir sopa vasıtası ile yapın. Ayrıca geceleri gezinirken mutlaka el fenerinizi yakın, doğanın ne getireceği belli olmaz.

Kamp alanınızdan ve evinizden yıllanları uzak tutmak için keskin kokuları kullanabilirsiniz. Etrafa kükürt, kireç ve naftalin yerleştirerek yılanları uzak tutabilirsiniz.

Yılan delikleri genellikle, tek ve yuvarlak şekilli çukurlardır. Çevrede yılan deliği fark edilirse o bölge terk edilmeli ve asla kamp kurulmamalıdır.

Yılan ya da Yılan Yuvası Görünce Ne Yapmalı?

Ayrıca yılanların insanları av olarak görmediğini, gürültülü ayak seslerini fark eden yılanların genellikle insanlardan saklandığını belirtmem sizin için faydalı olabilir. Ancak ne kadar dikkatli de olsanız eğer karşılaşırsanız almanız gereken bazı önlemler var.

  • Öncelikle doğadaki hiçbir canlıya zarar vermeyin, gördüğünüz yılanı öldürmeye veya yuvasına zarar vermeye çalışmayın.
  • Size zarar vermeye çalışırsa kendinizi bir çubuk veya taş vasıtası ile korumaya çalışın.
  • Yuvasını görmüş ancak kendisi ile karşılaşmamışsanız veya sizi görünce çekilmiş ise siz de ortamdan hızlıca ayrılın.

Yılan Sokması

zehirli ve zehirsiz yılan sokması
Sol tarafta zehirsiz, sağ tarata ise zehirli bir yılan ısırığına ait görünüm

Yılan sokması zehirli ya da zehirsiz olan bir yılanın dişleri ile sebep olduğu yaralanma olarak tanımlanabilir. Zehirli yılan ısırmalarında genellikle iki adet derin yara yanyana izlenir. Isırıklar kişinin zehirlenmesine veya yara yerinde enfeksiyon oluşmasına yol açabilir.

GÖZAT  Alüminyum Tencere, Tava, Çaydanlık Zararlı Mı?

Yılan Zehiri

Biyolojik olarak sınıflandırılmış olan yılanların yaklaşık olarak 1/4’ü zehirlidir. Yılanların zehirlemeleri bilinçli olarak yapılır, özellikle insan gibi av olmak için çok büyük olan canlılar için zehirlerini harcamak istemeyen zehirli yılan ısırıklarında vücuda zehir verilmeyebilir. Ayrıca yılanların çoğu zehirsizdir ancak uzman olmayan kişiler zehirli ve zehirsiz yılan ayırımını tam olarak yapamazlar. Gene de bir ön bilgiye varabilmek için bazı ipuçları vardır;

  • Baş yapısı;
    • Genellikle zehirli yılanların kafası üçgen yapıda iken zehirsiz olanlar ise daha yuvarlak yapıda kafaya sahiptir.
    • Yan profilden bakıldığında zehirli yılanların üst çeneleri ile gözleri
  • Yılan Gözü;
    • Zehirli olan yılanların gözleri kedilerinkine benzer şekilde dikey çizgili iken, zehirsiz olan yılanların göz bebekleri ise insanlarınki gibi yuvarlaktır.
  • Uzunluk;
    • Zehirli yılanlar daha uzundur.
  • Renk;
    • Zehirli yılanlar genellikle parlak renkte iken zehirsiz olanlar mat renktedir.
kara mamba yılan sokması
Kara Mamba Yılanı

Kara Mamba Yılanı, dünyanın en zehirli yılanıdır. Yaklaşık 3 – 4 metre uzunluğuna ulaşabilen bu yılanlar tek bir ısırık ile 4 insanın ölümüne neden olabilecek kadar zehir salgılayabilirler. Isırılan kişi yaklaşık 45 dakika içerisinde hayatını kaybeder.

Yılan Sokması Tedavisi

Yılan Sokunca Ne Yapılmalı?

Ülkemizdeki yılanların çoğu zehirsizdir ve nadiren ölümlü vaka yaşanmaktadır ancak yaşamayacağınızın garantisini kimse veremez. Yılan sokması sonrası ilk yapılması gereken çoğu yılan ısırığının zehirlenmeye neden olmadığı, çünkü yılanın zehiri genellikle serbest bırakmadığını, cilde nüfuz etmediğini veya zehirin güçlü olmadığını düşünerek gereksiz endişe yapmamaktır. Eğer bir yılan sokması ile yaralanırsanız ilk olarak ısırık yerinin ve yılanın fotoğrafını çekin (hastaneye başvurduğunuz anda yardımcı olacaktır.). Sonrasında aşağıda belirttiğimiz ilk yardım uygulamalarını yaptıktan sonra en yakın sağlık kuruluşuna başvurun.

Yılan Sokmasında İlk Yardım

  • Panik yapılmamalıdır.
    • Isırılan kişi rahatlatılmalı, mümkün olduğu kadar az hareket etmesi sağlanmalıdır.
    • Fazla hareket edilmesi, zehirin yayılmasını hızlandırabilir.
  • Mümkünse yılanın, ısırığın fotoğrafı çekilmeli, ısırığın saat kaçta olduğu kaydedilmelidir.
    • Sonrasında tekrarlayan ısırıkları engellemek için yılanın bulunduğu gölgeden uzaklaşılmalıdır.
    • Yılanın ölüsü var ise başka birine zarar vermeyecek şekilde bir çubuk ile kapalı bir kaba yerleştirin.
      • Yılanlar öldükten sonra çenelerinde gelişebilecek refleks hareket ile 90 dakika daha başka birini ısırabilir.
      • Asla yılanı bulmak ya da yakalamak için ısırılan kişinin sağlık kuruluşuna gitmesini geciktirmeyin.
  • İlgili bölge su ile temizlenmelidir.
  • Ucu kesik bir enjektör veya pompa vasıtası ile emme yapılmalıdır.
    • Film sahnelerinde gördüğünüz ağız ile emip zehiri tükürmek tamamen yanlış bir yaklaşımdır. Emen kişiyi de zehirleyebileceği için kesinlikle yapılmamalıdır.
  • Isırılan bölge bir süre sonra şişebileceği için turnike gibi davranabilecek olan takıları ve dar kıyafetleri çıkarın.
  • Kol ya da bacakta ısırılma var ise bir atel ile hareketini minimuma indirin.
  • Isırık üzerine doğrudan buz uygulamayın.
    • Soğuk uygulanması ağrıyı azaltabilir.
    • Direk ısırık yeri ile buz teması ise gangrene yol açabilir, buz uygulanacak ise araya bir havlu benzeri katman yerleştirilmelidir.
  • Isırılan kişi kol ya da bcağından ısırılmış ise ve 2 saat içerisinde bir sağlık kuruluşuna ulaşamayacak ise elastik bandaj ile sarılmalı ve tırnaklar vasıtası ile dolaşımın yeterli ölçüde sağlandığı kontrol edilmedir.
    • Nasıl yapacağınızı bilmiyorsanız, uygulamayın.
  • Kurban yeterli miktarda su içmeli ve dehidrate kalmamalıdır.
  • Gelişebilecek alerjik reaksiyonlara karşı uyanık olunmalıdır.
  • Bir kişi zehirli olabilecek bir yılan tarafından ısırılırsa, hızlı hareket edilmelidir. Doktor tarafından ciddi zehirli yılan ısırığı düşünülür ise antivenom uygulanması gerekecektir.
    • Tedavinin en önemli yanı kurbanı mümkün olan en kısa sürede uygun bir tıbbi tesise götürmektir.
GÖZAT  Hayatta Kalma Uygulaması (Türkçe ve Yerli Uygulama)

Yılan Sokması Hastane Tedavisi

Isırılan kişi hastaneye ulaşıp doktor tarafından değerlendirildikten sonra GEREKİRSE YILAN ANTİVENOMU UYGULANACAKTIR. yılanların ağız florasında tetanoz mikrobu bulunabileceği için tetanoz aşı durumu kontrol edilmeli, gerekirse rapel aşılama yapılmalıdır.Aynı zamanda hastanın hidrate olması için serum verilecek ve taburculuk sonrası için antibiyotik reçete edilecektir.

Serkan Sezer
Doğaya meydan okumaması gerektiğini bilen, ona adapte olmak isteyen, bushcraft felsefesini hayatının merkezine oturtmuş bilinmeyen bir denklemin parçası. Şehir hayatında tıp doktoru, video içeriği üreticisi ve internet sitesi geliştiricisi olarak hayatına devam etmekte.